Meisje Loos

Op 9 augustus 2007 ben ik met dit weblog gestart. Ik heb in het najaar van 2007 eerst een reis naar mijn grootvaders farm in Virginia gedroomd en vervolgens de reis ook daadwerkelijk gemaakt. Met een vrachtschip stak ik in 10 dagen de oceaan over om vervolgens naar Virginia af te reizen op zoek naar de resten van de idealen van mijn grootvader die in 1910 naar South Boston was getrokken en naar de ware verhalen achter zijn foto's die hij van zijn Amerikaanse avontuur had gemaakt. Dit weblog, de foto's en filmpjes en de voorstelling Meisje Loos vertellen het verhaal van deze zoektocht.

Hieronder is het verslag van de gedroomde en werkelijke reis te lezen, zijn de filmpjes en foto's te zien en is de speellijst van de voorstelling Meisje Loos te raadplegen en de persreacties.

Wij spelen de voorstelling Meisje Loos nog in het voorjaar van 2009.

Hopelijk tot ziens bij de voorstelling.

Meisje Loos

speeldata voorstelling

wijzigingen voorbehouden

Recensies NRC, Volkskrant, Telegraaf, 8 Weekly, Oerolkrant

NRC

Voorstelling Meisje Loos raakt bezoeker in het hart.
Even leek Oeral festival te bezwijken onder het genre van het ervaringstheater: toeschouwers als deelnemers. Ze wandelen mee aan de hand van Robert Wilson, turen anderhalf uur naar een ijl klanken lichtspel, gebracht door de Peer Group. En in een behekst bos vol monsters jagen de bizarre, groteske spelers van het Franse gezelschap La Fai Ar de toeschouwers voort van een sprekende boomstronk naar een vastgebonden meisje.
In datzelfde bos is een verdwaalde actrice in mantelpakje, zo weggelopen uit Wall Street, die vinnige tikken uitdeelt met haar handtasje. Wie zich als toeschouwer teweer stelt tegen dit aanrakingsgedoe verbreekt de code en verstoort de voorstelling. In het vaak egocentrische spel van de regisseur en de acteurs zijn wij, publiek, maar pionnen. Dat is de stijl van het belevingstheaters; de toeschouwers dienen allereerst gedwee te zijn.
(….)
Ook toneelspeelster Carla Mulder put met de voorstelling Meisje Loos uit authentiek materiaal. Enige tijd terug trof zij in het familiebezit tweeduizend stereofoto’s aan, gemaakt door haar grootvader die in 1907 naar Amerika emigreerde. De actrice ontdekt dat haar grootvader tabaksplanter in Virginia was. Had hij soms slaven in dienst?
Carla Mulder laat dit en talloze geheimen open. Ze vertolkt zowel de idealistische kleindochter als een jonge vrouw, die in gewetensnood is vanwege de  vreemde handelwijze van haar grootvader.(…) De actrice treft de toeschouwer met taal, herinneringen en overwegingen recht in het hart.
De reis naar Amerika die zij maakt, ontaardt in een tocht vol twijfels en desillusies. Dat is ook een vorm van ervaringstheater, maar wel oprecht.

Kester Freriks, Nrc juni 2008

Volkskrant

Humor en ernst wisselen elkaar af in premières op Oerol
 
Theatermakers zoeken op Oerol naar cultuurverschillen en aanpassingen (….). Ook in twee andere Oerolpremières gaan theatermakers op zoek naar cultuurverschillen en bijbehorende aanpassingsproblemen, maar dan serieuzer. Zo reist Carla Mulder (Lange Poten) in de voorstelling  Meisje Loos naar de Verenigde Staten. Aanleiding is een koffer met stereoscopische foto’s van haar grootvader. Daar zitten afbeeldingen tussen van zijn plantage in een van de zuidelijkste staten. Ter plaatse ontdekt Mulder dat achter die romantische nostalgie een grimmigere werkelijkheid schuilt, en sluipt de rassenkwestie in haar  verhaal. Meisje Loos is het vervolg op Stills, waarin Mulder haar opa’s foto’s al presenteerde. Opnieuw heeft Mulder een lichte en naïeve toon gevonden om haar zware onderwerp te benaderen. (…)

 Vincent Kouters, Volkskrant juni 2008.

Telegraaf

Onvoltooid verledentijd op Oerolfestival. Meisjeloos neemt frisse duik in familiegeschiedenis

Honderd jaar geleden stapte grootvader Mulder aan boord van de Rijndam en voer met dit schip van de Holland Amerika lijn naar New York. Een eeuw later volgde kleindochter Carla in zijn kielzog, als passagier op het containerschip Hamburgo. In ‘Meisje Loos’  doet zij verslag van de reis die voor een deel ook een tijdreis is. Tot komende zondag deelt ze deze verfrissende duik in het verleden met het Oerolpubliek.
Carla Mulder verweeft op een creatieve manier haar reiservaring met stereoscopische opnamen uit opa’s omvangrijke fotoarchief. Ook verwerkt ze in het stuk de verwachtingen die zij vooraf van de onderneming had. Bij het spelen wordt de theatermaakster gesteund door actrice Katrien van Beurden en door René Geerlings,  die talent toont voor het neerzetten van memorabele typetjes. Gedrieën maken zij van ‘Meisje Loos’ een warme, persoonlijke, grappige en soms zelfs ontroerende voorstelling.

Marco Weijers, Telegraaf juni 2008

8 weekly

Immigratieproblematiek in familiegeschiedenis.

Theatermaakster Carla Mulder ontdekte in 2002 een verzameling van 2000 stereoscopische foto's van haar vader J. G. Mulder. Hierop baseerde zij de serie Trilogie van het Verleden, waarvan Meisje Loos (na Stills, 2006) het tweede deel is. Mulder maakt in deze voorstelling dezelfde overtocht naar Amerika die haar grootvader honderd jaar eerder maakte. Hij met de Holland Amerika Lijn, zij honderd jaar later met het containerschip Hamburgo. Ze gaat op zoek naar haar roots en opa's beweegredenen om de oversteek te maken. Op het schip ontmoet ze bijzondere buitenlanders zoals de overdreven vriendelijke Sri Lankese bediende, de norse Oekraïense kapitein en de stugge medepassagier uit Oostenrijk. Al mijmerend over de vorige eeuw en het leven van haar grootvader nadert ze Amerika. Haar overpeinzingen worden onderbroken door de geestige, gevatte dialogen met medepassagiers. Ook wordt het publiek een kleine selectie uit de 3D-foto's voorgeschoteld.

Stilletjesaan tekenen de parallellen met de huidige immigratieproblematiek zich duidelijker af. In de vorige eeuw trokken Europese gelukszoekers - toen nog geen vies woord - in grote getalen naar Amerika. De huidige immigrantenstroom vertoont hier veel overeenkomsten mee. Tenslotte blijkt dat grootvader Mulders beweegredenen om naar Amerika te gaan veel minder lovenswaardig zijn dan zijn kleindochter zich had voorgesteld. In Meisje Loos wordt op een intelligente maar toch luchtige manier van een zoektocht naar een familiegeschiedenis verteld, waarbij de link met de huidige immigratiestroom eenvoudig te leggen is. Alles valt daarbij op zijn plaats: het strakke decor, de afwisseling tussen frivool en ingeleefd spel en de fascinatie voor het familieverleden. Scherpzinnig stuk met goede dramatische opbouw en een knap uitgedachte combinatie van heden en verleden.

Lieke Jordens, 8 weekly, juni 2008

Oerolkrant

Carla in droomland

Hele generaties dode mensen bevolken sinds de uilvinding van de fotografie onze dozen met oude fito’s; een almaar uitbreidende visuele begraafplaats. Welke wereld gaat achter die mysterieuze plaatjes schuil? Carla Mulder vroeg het zich af toen ze enkele jaren geleden het foto archief van haar grootvader ontdekte. Ze besloot er haar trilogie van het verleden aan te wijden. waarvan Meisje Loos  het middendeel vormt. De voorstelling is opgebouwd uit monologen, sketches, choreografie en fotoprojecties (de bezoekers krijgen voor de voorstelling een 3 D-brilletje aangereikt. waarmee ze de oude stereoscopische foto’s uit het familiealbum van Mulder kunnen zien zoals vroeger in de View-Master).
Honderd jaar geleden maakte de grootvader van Carla Mulder  de grote oversteek naar het land der onbegrensde mogelijkheden of in elk geval onbegrensde dromen. In de staat Verginia wilde hij een woonwerkgemeenschap stichten. Zijn kleindochter, gespeeld door Carla Mulder, treedt honderd jaar later in zijn voedsporen. Met een oceaanstomer volgt ze als een Alice in Wonderland het traject van de oude Holland Amerika lijn. Het wordt een tocht vol dromen, herinneringen en ontmoetingen. Allerlei typetjes, afwisselend gespeeld door Katrien van Beurden en René Geerlings, passeren de  revu: een kruiser uit Sri Lanka, een Oekraiense schipper, een Afrikaanse verstekeling, een Duitse snob en Amerikaanse douanebeambten, rednecks, methodistische boeren en nakomelingen van slaven. Eenmaal in de VS gaat Carla twijfelen of haar opa - in onze ogen althans - wel een rechtschapen leven heeft geleid en of die idealistische woonwerkgemeenschap in feite geen ordinaire tabaksplantage was drijvend op slavenarbeid. En of zij zich daar dan schuldig over zou moeten voelen.

PvdG, Oerolkrant,  juni 2008

De twee en twintigste dag van de werkelijke reis

Ik word om 4 uur wakker van de wekkers. Ik douche, pak in en vertrek om 5 uur.
De twee en twintigste dag van mijn reis is de laatste dag.

Het terugbrengen van de auto gaat heel snel, de pendelbus staat al te wachten. Ik check om 5.30 in. Mijn koffers krijgen een transfer naar de vlucht naar Amsterdam. Daar hoef ik verder niet naar om te kijken. De steward geeft me een stoel bij de nooduitgang, lekker veel beenruimte. Hij kan jammer genoeg me niet alvast inchecken voor naar Amsterdam. De vlucht gaat heel snel. Om 6.45 vertrekken we om 9 uur komen we aan. Ik ga op zoek naar de delta counter om in te checken en een stoel met veel beenruimte te vragen. Ik moet om 11.30 terug komen, ze kunnen nu nog niet inchecken. Ik ga lekker in de zon zitten en werk de log bij. Tot nu. Er valt niet zoveel meer te zeggen. Mijn missie is voltooid.

meisje loos

De een en twintigste dag van de werkelijke reis

De twintigste dag van de werkelijke reis

De negentiende dag dan de werkelijke reis

Mijn wekker doet het niet, soms springt hij terug op Nederlandse tijd. Hij stond op 23.30.
Op de negentiende dag sta ik rustig op, lekker ontbijt, email checken, logboek bijwerken etc. De zon schijnt, het wordt vandaag 20 graden. Ongelofelijk.

De achttiende dag van de werkelijke reis

Op weg naar opa’s land. Op de achttiende dag ben ik tussen 9 en 10 bij de Clerk Office van de Halifax Court. Een prachtig oud archief waar niet gefotografeerd mag worden. Jammer. Hier is opa in 1910 geweest, blijkt.

De zeventiende dag van de werkelijke reis

Het gaat ineens allemaal snel. Ik heb heerlijk geslapen in een kingsize bed. Wat een verschil met de te kleine bank in Brooklyn. Het is nu 7.17, prachtig weer, de zon schijnt uitbundig op deze zeventiende dag.

De zestiende dag van de werkelijke reis

De vijftiende dag van de werkelijke reis

De veertiende dag van de werkelijke reis

Als eerste werk ik op deze veertiende dag mijn verslag bij.

De dertiende dag van de werkelijke reis

De twaalfde dag van de werkelijke reis

Op de twaalfde dag staan we om 7.30 op. Jezus wat vroeg.

De elfde dag van de werkelijke reis

Eindelijk varen we New York binnen. Op de elfde dag word ik om 5.40 wakker en zie door mijn raampje dat het nog nacht is. Een heldere sterrenhemel.

De tiende dag van de werkelijke reis

De tiende dag had de laatste dag van de oversteek moeten zijn. Het heeft gespookt vannacht.

De negende dag van de werkelijke reis

Waar blijven de walvissen? Het is een prachtige dag, de zon schijnt uitbundig. Op de negende dag van mijn oversteek ben ik vroeg wakker, om 6.30. De zon is al op.

De achtste dag van de werkelijke reis

Vannacht heeft het gespookt. Ik heb mijn bed omgedraaid, ik schoof steeds met mijn hoofd tegen de muur als het schip een golfdal in viel. Op deze achtste dag ben ik er ’s nachts uitgegaan om mijn koffer in te pakken en naast de deur klaar te zetten.

De zevende dag van de werkelijke reis

Ik heb slecht geslapen. Ik werd steeds wakker van de gierende wind door mijn raampje dat ik op een kier open had staan voor wat frisse lucht. Op de zevende dag ga ik om 8.20 ontbijten.

De zesde dag van de werkelijke reis

De zesde dag van mijn werkelijke reis is er storm op komst en daal ik af in de machinekamer.

De vijfde dag van de werkelijke reis

Op de vijfde dag van mijn oversteek wordt ik om 3.30 wakker van het schommelen. De golven zijn anders. Ik merk het. We zijn op de oceaan.

De derde dag van de werkelijke reis deel 2

De kapitein en het lege busje...., of hoe we in Liverpool geraken.

De derde dag van de werkelijke reis deel 1

Vandaag is het de derde dag van mijn oversteek. 

De tweede dag van de werkelijke reis deel 3

De safetydrill gaat nog door. Martin en ik hoeven niet meer mee, maar we gaan toch! Brandoefening. Ik ben benieuwd.

De tweede dag van de werkelijke reis deel 2

Terug in mijn hut haal ik alvast mijn zwemvest uit de la onder mijn bed. Ook de oranje zak met het overlevingspak haal ik eruit en leg ik op de bank. Er valt een verkreukelde lap op de grond.

De eerste dag van de werkelijke reis deel 4

Het is 14.00, de eerste middag van mijn eerste dag. Ik heb blijkbaar een afterdiner dip gehad want ik ben in slaap gevallen. Ik schik wakker. Shit, waar zijn we.

De eerste dag van de werkelijke reis deel 3

Tijdens de lunch op op de eerste dag van mijn oversteek ontmoet ik Martin. Een Oostenrijkse pensionado die zijn jongensdroom verwezenlijkt door de oceaan per vrachtschip over te steken in oktober.

De eerste dag van de werkelijke reis deel 1

Om 5.00 's ochtends schrik ik wakker van het schudden van de boot. Het is 12 oktober, de eerste dag van mijn oversteek.  Ik heb oordoppen in. Het gebrom van de motor gaat er dwars doorheen. Wat is er aan de hand?

Terug in Nederland

4 November 2007, Amsterdam. De jetlag had me gevloerd. Ik was het besef van dag en nacht even helemaal kwijt. Ook welke dag het was, wist ik niet meer. Maar ik ben er weer en weet nu dat het 4 november is en dat mijn reis er op zit. Ik ben terug in Nederland. Mijn koffer puilt uit van de informatie die ik onderweg gevonden heb. Mijn reis was meesterlijk, maar een ding is zeker; mijn werkelijke reis is anders verlopen dat mijn gedroomde reis! Laat ik beginnen bij de avond voor mijn vertrek: 11 oktober om 22.30. Mijn aankomst op de Hamburgo.

De twintigste dag van de gedroomde reis

De negentiende dag van de gedroomde reis

De achttiende dag van de gedroomde reis

De zeventiende dag van de gedroomde reis

De vijftiende dag van de gedroomde reis

De veertiende dag van de gedroomde reis

Stel dat ik op weg ben naar Washington. Dat zou kunnen op dag 14.

De dertiende dag van de gedroomde reis

Met de foto’s van het uitzicht honderd jaar geleden vanaf de Empire State Building op zak zou ik Manhattan in kunnen gaan.

De twaalfde dag van de gedroomde reis

Stel dat ik op dag 12 op internet nog informatie vind over hoe men zich vanuit Ellis Island verder verspreidde over Amerika. Er bestond een treinverbinding met Washington. Ik zoek op internet naar informatie over deze treinreis en naar een treinmuseum of iets dergelijks. Ik ga naar het Penn Station (Pennsylvania Station) in New York en vergelijk de foto van opa van het station uit 1910 met het station van nu.

Het is hetzelfde station. Ik reserveer een plaats voor over twee dagen naar Washington en koop alvast een kaartje door naar South Boston. Dan heb ik nog een hele dag om meer te weten te komen.
Wordt vervolgd!
meisje loos

De elfde dag van de gedroomde reis

De zevende dag van de gedroomde reis

de zesde dag

Stel dat dag 6 een hele saaie dag is. De dagelijkse gang van zaken aan boord is zo’n beetje bekend. Het zijn routineuze rituelen geworden.

De zesde dag van de gedroomde reis

De vijfde dag van de gedroomde reis

de vierde dag

De vierde dag van de gedroomde reis

De derde dag van de gedroomde reis

De tweede dag van de gedroomde reis

Stel dat ik op de tweede dag wakker wordt op de vloer van mijn hut. Geen idee hoe ik daar terecht ben gekomen.

Waarom doe ik dit?

Waarom doe ik dit? Ik sterf van de zenuwen, wat een bespottelijkeonderneming.

There's a boat that's leavin soon for New York

Ik heb het lied "There's a boat that's leavin soon for New York" gevonden van neef Frans en ben benieuwd of het werkt?

Luister mee naar een fragment (mp3).

Wordt vervolgd!!
meisje loos

Origineel verslag uit 1891

Ik kreeg een erg leuke reactie op een oproep van mij in de Schuttevaer:

Mijn naam is Mark Bakker, ik werk in een hotel en ontmoette op die manier Marcy Wieringa, uit Michigan, USA die, zoals duidelijk mag zijn, Nederlandse voorouders heeft. Een daarvan besloot in 1891 de oversteek naar Amerika te wagen en hield daarvan een dagboek bij, wat nog steeds in bezit van die familie is. Marcy had kleurkopieen daarvan bij zich en vroeg of ik die misschien voor haar kon en wilde vertalen. Het resultaat daarvan heb ik online gezet, zodat ze alleen de link maar hoefde door te geven aan geinteresseerden. Dat is inmiddels een jaar geleden, dus ik was de zaak alweer een beetje vergeten, maar het hele verhaal kwam weer boven borrellen toen ik je oproep toevallig op het prikbord van een oude Schuttevaer zag staan.
Ik hoop dat je er wat aan hebt: http://www.hotelprinsenhof.com/mark/wieringa

Uit eerste hand hoe het er op zo'n oversteek aan toe ging.

Wordt vervolgd!

meisje loos

Ik heb een visum

Het was een heel ritueel om hem te krijgen.

Einzelkabine 4. Deck – nr 414

Het was nog even spannend of mijn reisbevestiging op tijdbij de rederij in Hamburg zou aankomen. Er waren problemen met het faxverkeer.